Theo một bản thông báo được trường đại học ở Arkansas phát hành mới đây thì có đến 6 ngàn ngôn ngữ khác nhau trên thế giới đang chết dần đi và một nửa số ngôn ngữ đó sẽ có nguy cơ bị hủy diệt trong thế kỷ thứ 22.
Bản thông cáo này nhấn mạnh đến việc ngành kỹ thuật điện tử đã giúp con người thuộc các quốc gia giao thiệp với nhau một cách dễ dàng và rộng rãi hơn; thế nhưng cùng lúc, nó cũng khiến cho những ngôn ngữ chính càng ngày càng trở nên mạnh mẽ ; trong khi những ngôn ngữ phụ thì lại trở nên yếu kém.
Giáo Sư Michael Kraus thuộc University of Arkansas nói: “Tôi gọi mức độ mất mát của các loại ngôn ngữ khác nhau là một thảm họa.”
Trong khi có một số ngôn ngữ bị cấm sử dụng bởi chính sách của nhà cầm quyền, áp lực nhằm chống lại những ngôn ngữ mẹ đẻ lại được hỗ trợ thêm bởi sự bành trướng của kỹ thuật điện tử. Hệ thống vệ tinh, máy điện thoại cầm tay, Internet đã giúp người ta dù ở đâu trên thế giới cũng có thể nói chuyện với nhau ngay tức khắc, và càng cho thấy nhu cầu của những ngôn ngữ mà nhiều người có thể thông hiểu được.
Trong nhiều trường hợp, người ta nhận thấy loại ngôn ngữ thông dụng hiện nay nhất là Anh ngữ. Cho dù những người bảo vệ các ngôn ngữ đang từ từ biến mất cũng phải công nhận là sự việc này không có gì là xấu cả; bởi vì một cách rõ ràng là cái ngôn ngữ đó cho phép con người giao thiệp với nhau một cách dễ dàng hơn. Thí dụ như các khoa học gia trên thế giới vẫn thường nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh, cho dù những phòng thí nghiệm của họ có ở Pháp hay Ðài Loan đi nữa.
Tuy nhiên, tại đại hội của tổ chức “American Association for the Advancement of Science” vào năm ngoái, các nhà ngôn ngữ học khẩn cấp kêu gọi việc gìn giữ những ngôn ngữ nhỏ, ít người sử dụng. Họ muốn là các ngôn ngữ này được bảo tồn như một ngôn ngữ thứ hai, hay thứ ba, thay vì cứ để nó bi nuốt chửng đi bới các ngôn ngữ thông dụng khác như tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha và nhiều loại ngôn ngữ được ưa chuông khác.
Ông Krauss nói: “Chúng ta cần chú tâm đến việc bảo tồn này vì nếu không, thế giới sẽ mất đi nhiều vẻ đẹp riêng biệt cũng như nét đặc thù của nó.”
Giáo Sư Krauss cũng cho biết là trong thời cổ đại, con người đã sử dụng từ 10 ngàn đến 15 ngàn ngôn ngữ khác nhau. Bây giờ thì chỉ còn lại khoảng 6 ngàn thứ tiếng nói mà thôi và con số này đang nhỏ dần đi.
Nhà khoa học gia nói trên phòng đoán là có khoảng từ 20% đến 50% những ngôn ngữ trên thế giới không còn được dạy cho trẻ con học trong xứ sở của họ nữa. Và điều này có nghĩa là các loại ngôn ngữ đó đang bị nguy hiểm vì chúng “đang sống mà như chết rồi”. Theo ông thì các ngôn ngữ thuộc loại này sẽ biến mất vào thế kỷ tới.
Trung bình một ngôn ngữ có thể chỉ được từ 5 đến 10 ngàn người sử dụng. Và chỉ có ngôn ngữ nào được từ một triệu người trở lên sử dụng thì mới có cơ may tồn tại và có một tương lai tốt đẹp mà thôi.
Ông Krauss phỏng đoán là chỉ có chừng 600 ngôn ngữ trên thế giới là chắc chắn vẫn còn hiện hữu vào năm 2100. Ông nói là rất nhiều ngôn ngữ nhỏ (small languages) đang ở trong tình trạng mai một đi nhất là trong những vùng nhiệt đới trên trái đất, nhất là ở Châu Phi và Indonesia.
Còn về phần Hoa Kỳ thì sao? Theo các nhà khoa học thì Hoa Kỳ hiện cũng đang đối diện với việc mất đi những ngôn ngữ của người thiểu số, nhất là ở California, nơi vẫn thường xem là vùng đất thứ ba trên thế giới quy tụ nhiều ngôn ngữ khác nhau nhất, đứng sau New Guinea và Caucasus.
Giáo Sư Leanne Hilton thuộc trường UC Berleley nói rằng Bắc Mỹ có từ 200 đến 500 ngôn ngữ mẹ đẻ và 50 ngôn ngữ trong số này được tìm thấy ở California.
Tuy nhiên, người ta ghi nhận là những ngôn ngữ của người Mỹ da đỏ ở Californa (American Indian Languages) đang có vấn đề bời vì chúng không được trẻ con học cũng như được người lớn sử dụng trong cuộc sống thường nhật nữa. Ðã có ít nhất 20 ngôn ngữ thiểu số này chết đi trong thế kỷ qua. Thí dụ như một ngôn ngữ trong số đó kết thúc với cái chết mới đây của người phụ nữ duy nhất nói ngôn ngữ North Pomo này.
Giáo Sư Hilton nói rằng những ngôn ngữ gốc của Hoa Kỳ (Native American languages) từng bị cấm sử dụng cho đến thập niên 1960. Những đứa trẻ da đỏ được gởi đến trường học sẽ bị trừng phạt nếu dùng ngôn ngữ mẹ đẻ. Hiện nay tì đang có phong trào trong cộng đồng người Mỹ da đỏ ở California học tiếng mẹ đẻ trước khi quá muộn. Một vài cộng đồng người Mỹ da đỏ đang thành lập các lớp hè dạy ngôn ngữ gốc cho thế hệ trẻ.
Các nhà ngôn ngữ học nói rằng cho dù có những nỗ lực để bảo tồn ngôn ngữ gốc, nhưng không có nhiều hy vọng là các ngôn ngữ này sẽ trở thành ngôn ngữ chính. Thế nhưng, nếu chúng được gìn giữ để hiện hữu ở vị trí thứ hai cũng là điều đáng khích lệ rồi.
Những nhà khoa học cũng tiên đoán là sẽ có mốt số ngôn ngữ mới được ra đời. Chẳng hạn như tiếng Latin, phải mất tất cả 2 ngàn năm từ khi xuất hiện để cuối cùng mới được chính thức dùng trong khoảng hơn 10 ngôn ngữ mà phần lớn là ở Âu Châu.
Riêng trong cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại, ngôn ngữ Việt vẫn tiếp tục được sử dụng, không những giữa những người thuộc thế hệ thứ nhất, mà còn hiện diện trong đời sống và sinh hoạt của thế hệ thứ hai và thứ ba nữa.
(Việc gìn giữ ngôn ngữ Việt Nam ở hải ngoại là những nỗ lực đáng ghi nhận và khuyến khích bởi vì số đông người Việt Nam đều phải dùng Anh ngữ trong mọi giao dịch với người bản xứ từ công việc làm đến vô số dịch vụ khác nhau trong xã hội. Ngay ở Việt Nam bây giờ, Anh ngữ hầu như cũng đang được ưa chuộng bởi nhiều tầng lớp dân chúng vì sự phát triển kinh tế đòi hỏi người ta phải học hỏi ngôn ngữ thông dụng này.
Hy vọng mỗi người trong chúng ta góp một bàn tay vào việc bảo tồn và gìn giữ tiếng Việt.) (O.T.)
Oanh Thơ
(Dịch từ bài viết của Daniel Q. Haney - sách giáo khoa FYI)
No comments:
Post a Comment